Πίτουρο μποκάσι (ενεργοποιητής EM): ρόλος, δοσολογία, διατήρηση, αγορά ή παρασκευή

Εκτύπωση

Στο μποκάσι, ο κάδος είναι απλώς το δοχείο· τη δουλειά την κάνει το πίτουρο. Αυτό το μικρό καφετί μείγμα, με μυρωδιά μαγιάς, φέρνει τους μικροοργανισμούς που θα κάνουν τα απορρίμματά σας να ζυμωθούν αντί να σαπίσουν. Χωρίς αυτό, δεν υπάρχει αξιόπιστη ζύμωση.

Τι περιέχει; Γιατί είναι απαραίτητο; Πόσο να βάλετε και πώς να καταλάβετε αν είναι ακόμη καλό; Ορίστε όλα όσα χρειάζεται να ξέρετε για τον ενεργοποιητή, ώστε να βάζετε αρκετό χωρίς να τον σπαταλάτε.

Τι είναι το πίτουρο μποκάσι;

Το πίτουρο μποκάσι, που ονομάζεται επίσης ενεργοποιητής, εκκινητής ή «κόκκοι μποκάσι», είναι ένα ξηρό υπόστρωμα εμπλουτισμένο με μικροοργανισμούς ζύμωσης. Συνήθως παρασκευάζεται από:

• πίτουρο σιταριού, δηλαδή το περίβλημα των κόκκων, που λειτουργεί ως υπόστρωμα: είναι ελαφρύ, απορροφητικό και προσφέρει μεγάλη επιφάνεια στους μικροοργανισμούς. Ορισμένοι παρασκευαστές χρησιμοποιούν επίσης πίτουρο ρυζιού, φλοιούς ζέας ή πριονίδι·
• αποτελεσματικούς μικροοργανισμούς (EM), ένα μείγμα όπου κυριαρχούν τα γαλακτικά βακτήρια, στα οποία οι παρασκευαστές προσθέτουν ζυμομύκητες και φωτοσυνθετικά βακτήρια·
• μελάσα, ένα σιρόπι από ζαχαρότευτλα ή ζαχαροκάλαμο, που τρέφει τους μικροοργανισμούς στην αρχή·
• νερό χωρίς χλώριο.

Το υγρό μείγμα πατιέται καλά, χωρίς επαφή με τον αέρα, και ζυμώνεται για αρκετές εβδομάδες, σαν ένα μικρό μποκάσι. Οι μικροοργανισμοί πολλαπλασιάζονται και στη συνέχεια το πίτουρο συχνά ξηραίνεται για να διατηρείται. Ο δικός μας Ενεργοποιητής κομπόστ Bokashi EM παρασκευάζεται με αυτόν τον τρόπο, εδώ, στη φάρμα μας, και έπειτα ξηραίνεται ελαφρά: διατηρείται δύο χρόνια, και η ημερομηνία παρασκευής αναγράφεται στο σακουλάκι. Για να μάθετε τι ακριβώς είναι οι EM και τα διάφορα προϊόντα της σειράς, δείτε το άρθρο μας EM-1, EM-A, Microferm: πώς να επιλέξετε το κατάλληλο προϊόν EM.

Το ξέρατε;

Μόλις ξεραθεί, το πίτουρο δεν ζυμώνεται πια: οι μικροοργανισμοί του πέφτουν, κατά κάποιον τρόπο, σε λήθαργο. Η υγρασία των απορριμμάτων σας είναι αυτή που τους ξυπνά, όταν το πασπαλίζετε στον κάδο. Γι' αυτό ένα καλά ξηρό πίτουρο διατηρείται για μήνες, ενώ ένα πίτουρο που έμεινε υγρό αλλοιώνεται και χαλά πιο γρήγορα.

Γιατί δεν μπορούμε να κάνουμε χωρίς αυτό

Τα απορρίμματά σας φέρουν ήδη χιλιάδες μικρόβια, ανάμεσά τους και ορισμένα γαλακτικά βακτήρια. Φέρουν όμως και βακτήρια σήψης, κυρίως στο κρέας, στο ψάρι και στα αποφάγια που έχουν αρχίσει να χαλάνε. Σε έναν κλειστό κάδο, πρόκειται για αγώνα ταχύτητας: όποια επικρατήσουν πρώτα καθορίζουν την εξέλιξη.

Το πίτουρο γέρνει τη ζυγαριά προς τη σωστή πλευρά με τρεις τρόπους:

• εμβολιάζει μαζικά κάθε στρώση με γαλακτικά βακτήρια, τα οποία οξινίζουν το περιβάλλον από τις πρώτες κιόλας μέρες·
• προσφέρει λίγη τροφή που αξιοποιείται εύκολα, χάρη στη μελάσα και στο πίτουρο·
• απορροφά μέρος της υγρασίας στην επιφάνεια, εκεί όπου η επαφή με τον αέρα είναι μεγαλύτερη.

Χωρίς ενεργοποιητή, ένας κλειστός κάδος με απορρίμματα κινδυνεύει να μυρίζει κλούβιο αυγό ή αποχέτευση αντί για τουρσί. Υπάρχουν σπιτικές εναλλακτικές, για παράδειγμα με γαλακτικό ορό, όμως τα αποτελέσματά τους είναι πιο ασταθή: σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται να βάζετε περισσότερο.

Πόσο να βάλετε;

Η βασική δόση

Οι οδηγίες χρήσης και οι οδηγοί δίνουν διαφορετικές δόσεις: μία κουτάλα 20 ml ανά προσθήκη για κάποιους, δύο κουταλιές της σούπας για άλλους, ή ακόμη μία έως δύο κουταλιές της σούπας ανά λίτρο απορριμμάτων. Όλες αυτές οι συστάσεις κινούνται στην ίδια τάξη μεγέθους. Εμείς συνιστούμε:

• στον πάτο του άδειου κάδου: μία δόση 20 ml πάνω στη σχάρα·
• σε κάθε στρώση απορριμμάτων 3 έως 5 cm: μία δόση 15 έως 20 ml, δηλαδή περίπου μία γεμάτη κουταλιά της σούπας ή μία μικρή χούφτα, μοιρασμένη σε όλη την επιφάνεια·
• στην τελευταία στρώση, όταν ο κάδος γεμίσει: διπλή δόση.

Η Δοσομετρική κουτάλα 20 ml μας σας γλιτώνει από τους υπολογισμούς. Όλα τα βήματα περιγράφονται αναλυτικά στο άρθρο μας Ξεκινώντας τον πρώτο σας κάδο μποκάσι.

Πότε να βάλετε περισσότερο

• Κρέας, ψάρι, τυρί, αυγά: αυτά τα αποφάγια, πλούσια σε πρωτεΐνες, είναι τα πιο ευαίσθητα. Να είστε αισθητά πιο γενναιόδωροι σε αυτές τις στρώσεις. Το άρθρο μας Ποια απορρίμματα μπαίνουν στο μποκάσι εξηγεί αναλυτικά τις προφυλάξεις που χρειάζονται.
• Πολύ υγρά απορρίμματα: πεπόνι, καρπούζι, στυμμένα εσπεριδοειδή, σαλάτα, υπολείμματα μαγειρεμένων λαχανικών.
• Τον χειμώνα, όταν ο χώρος είναι δροσερός: οι μικροοργανισμοί δουλεύουν πιο αργά.
• Με το παραμικρό σημάδι εκτροπής: οσμή που γίνεται δυσάρεστη, χρωματιστές κηλίδες μούχλας. Μια γενναία δόση πίτουρου και στη συνέχεια ένα προσεκτικό πάτημα συχνά διορθώνουν την κατάσταση. Το άρθρο μας Μούχλα στο μποκάσι θα σας βοηθήσει να ξεχωρίσετε τι συμβαίνει.

Κι αν βάλω πάρα πολύ;

Η υπερβολική ποσότητα πίτουρου δεν βλάπτει τη ζύμωση: απλώς σπαταλιέται και προσθέτει λίγη ξηρή ύλη στον κάδο. Αν έχετε αμφιβολίες, λοιπόν, καλύτερα να βάλετε λίγο περισσότερο παρά λιγότερο, χωρίς ωστόσο να θάβετε κάθε στρώση κάτω από μια παχιά κρούστα.

Ενδεικτικά, μια τετραμελής οικογένεια χρειάζεται 2 έως 6 kg πίτουρο τον χρόνο: μια σακούλα του 1 kg κρατά επομένως περίπου δύο έως έξι μήνες, και μάλλον έξι μήνες για ένα νοικοκυριό δύο ατόμων. Αν είστε πολύ γενναιόδωροι ή βάζετε πολύ κρέας, ψάρι και υγρά αποφάγια, μπορεί να κρατήσει μόνο έναν μήνα.

Να θυμάστε

Η σωστή δόση: περίπου 20 ml πίτουρο ανά στρώση απορριμμάτων 3 έως 5 cm, περισσότερο για το κρέας, το ψάρι, τα υγρά απορρίμματα και τον χειμώνα. Αν έχετε αμφιβολίες, λίγο περισσότερο παρά λίγο λιγότερο.

Πώς αναγνωρίζετε ένα πίτουρο σε καλή κατάσταση

Έναν καλό ενεργοποιητή τον αναγνωρίζετε πρώτα από τη μυρωδιά. Μυρίζει μαγιά, ψωμί, μπίρα ή έχει μια γλυκόξινη νότα, μερικές φορές ελαφρώς αλκοολική. Είναι ξηρός ή ελάχιστα υγρός, καφετί στο χρώμα, και θρυμματίζεται εύκολα. Μερικά νημάτια ή ένα ελαφρύ λευκό πέπλο δεν είναι ανησυχητικά: είναι ίχνος της ζύμωσης.

Αντικαταστήστε το πίτουρό σας αν παρουσιάζει ένα από τα παρακάτω σημάδια:

• μυρίζει μούχλα, κλεισούρα ή σαπίλα·
• δεν μυρίζει πια τίποτα: οι μικροοργανισμοί πιθανότατα έχουν εξασθενήσει πολύ·
• έχει πράσινη, μπλε ή μαύρη μούχλα·
• έχει γίνει υγρό και κολλώδες ή σχηματίζει συμπαγείς σβώλους.

Ένα αμφίβολο πίτουρο δεν πρέπει να μπει στον κάδο, όπου θα μπορούσε να προκαλέσει κακή ζύμωση. Μπορείτε όμως να το σκορπίσετε στον κομποστοποιητή κήπου σας.

Σωστή διατήρηση

• Σε αεροστεγές δοχείο: στο αρχικό του σακουλάκι καλά κλεισμένο, σε κουτί με καπάκι ή σε βάζο.
• Σε ξηρό μέρος: η υγρασία είναι ο μεγαλύτερος εχθρός του, γιατί ξαναξεκινά τη ζύμωση μέσα στη σακούλα.
• Μακριά από φως και ζέστη: σε ένα δροσερό ντουλάπι και όχι στο περβάζι ή πάνω από τον φούρνο.
• Όχι για πολύ μεγάλο διάστημα: ξηραμένο και σωστά αποθηκευμένο, ένα πίτουρο διατηρείται ένα έως δύο χρόνια, ανάλογα με τον παρασκευαστή. Το δικό μας διατηρείται δύο χρόνια από την ημερομηνία παρασκευής που αναγράφεται στο σακουλάκι· για ένα σπιτικό πίτουρο, υπολογίστε μάλλον έναν χρόνο.

Η συμβουλή της Emy

Παίρνετε πάντα το πίτουρο με μια εντελώς στεγνή κουτάλα και κλείνετε τη σακούλα αμέσως μετά. Μια βρεγμένη κουτάλα ή μια σακούλα που έμεινε ανοιχτή κοντά στον νεροχύτη αρκούν για να πάρει υγρασία όλη η συσκευασία.

Αγορά ή παρασκευή;

Η αγορά ενός έτοιμου ενεργοποιητή είναι η πιο απλή λύση για να ξεκινήσετε: η ζύμωση είναι ήδη ελεγχόμενη και το πίτουρο είναι ξηρό και ομοιόμορφο. Αυτό συνιστούμε για τους πρώτους κάδους.

Η παρασκευή δικού σας πίτουρου αξίζει όταν κάνετε μποκάσι τακτικά ή μαζί με άλλους. Χρειάζεστε πίτουρο σιταριού, EM-1, μελάσα, νερό χωρίς χλώριο και τρεις εβδομάδες ζύμωσης χωρίς να ανοίξετε το δοχείο, και έπειτα ξήρανση. Το Σετ για να φτιάξετε τον ενεργοποιητή σας Bokashi & Κομπόστ περιλαμβάνει τα υλικά, και ολόκληρη η συνταγή μας, βήμα προς βήμα, βρίσκεται στο άρθρο μας Φτιάξτε μόνοι σας τον ενεργοποιητή μποκάσι.

Τέλος, αν αναρωτιέστε τι προσφέρουν πραγματικά οι μικροοργανισμοί, πέρα από την έναρξη της ζύμωσης, το άρθρο μας Μποκάσι και EM: τι λέει η επιστήμη κάνει μια νηφάλια αποτίμηση χωρίς υπερβολές.

Συνοπτικά

Το πίτουρο μποκάσι είναι πίτουρο σιταριού που έχει υποστεί ζύμωση με αποτελεσματικούς μικροοργανισμούς και μελάσα, και συνήθως ξηραίνεται για να διατηρείται. Είναι απαραίτητο, γιατί εμβολιάζει κάθε στρώση με γαλακτικά βακτήρια και δίνει στη ζύμωση το προβάδισμα που χρειάζεται απέναντι στη σήψη. Υπολογίστε περίπου 20 ml ανά στρώση 3 έως 5 cm, περισσότερο για το κρέας, το ψάρι, τα υγρά απορρίμματα και τον χειμώνα. Ένα καλό πίτουρο μυρίζει μαγιά ή γλυκόξινο· αν μυρίζει μούχλα ή δεν μυρίζει πια τίποτα, αντικαταστήστε το. Φυλάξτε το σε ξηρό, δροσερό μέρος, μακριά από το φως και καλά κλεισμένο: το δικό μας διατηρείται έως δύο χρόνια (ημερομηνία παρασκευής στο σακουλάκι), ενώ ένα σπιτικό πίτουρο περίπου έναν χρόνο.

Σχετικά προϊόντα

Κορυφαία πώληση

EM Bokashi μπάλα για λίμνη | 4 κομμάτια

Μείωση και απομάκρυνση της λάσπης σε δεξαμενές, λίμνες και μικρές λίμνες

24,70 €

Δοσομετρικό κουτάλι 20 ml

Μετρήστε με ακρίβεια τις ποσότητες

3,00 €

Κορυφαία πώληση

Μητρικό διάλυμα EM-1 από αποτελεσματικούς μικροοργανισμούς | Μπουκάλι 250 ml

Μπουκάλια των 250 ml, 1 και 10 λίτρα

12,84 €

Μελάσα παντζαριού | Μπουκάλι 250 ml

Διατροφή ζώων ή για ενεργοποίηση EM (A+), από 250 ml έως 10 λίτρα

5,03 €

Άλλες ενότητες του οδηγού

Κομποστοποίηση με σκουλήκια30 φυλλάδια →Κομποστοποίηση25 φυλλάδια →Μικροοργανισμοί EM26 φυλλάδια →